← Więcej artykułów Wiedza / Strategia i klienci

Problem ze sprzedażą nie zawsze jest problemem sprzedaży. Jak pomaga diagnoza GTM?

Od objawu problemu do hipotez, dowodów i uzasadnionej decyzji o kolejnym kroku.

Opracowanie: Zespół UnexpectedAutor merytoryczny: Artur KacprzakCzas czytania: 10 min

Firma nie osiąga oczekiwanych wyników sprzedażowych. Pojawia się pomysł na nową kampanię, przebudowę strony WWW albo zatrudnienie kolejnego handlowca.

Każde z tych działań może mieć sens. Ale skąd wiadomo, że rozwiąże właściwy problem?

Być może firma dociera do niewłaściwych klientów. Być może klienci potrzebują jej oferty, ale nie rozumieją, co ją wyróżnia. A może dobrze dopasowani odbiorcy są zainteresowani, lecz napotykają trudności podczas porównywania rozwiązań lub podejmowania decyzji.

Diagnoza Go-to-Market (GTM) pomaga przyjrzeć się tym zależnościom i ustalić, które założenia dotyczące klientów, oferty oraz doświadczenia zakupowego warto zweryfikować, zanim firma zdecyduje się na kolejne działania.

W skrócie: czym jest diagnoza GTM?

Diagnoza Go-to-Market to uporządkowana analiza tego, jak firma łączy swoją ofertę z potrzebami właściwych klientów i w jaki sposób pomaga im przejść od rozpoznania problemu do decyzji zakupowej.

W szerszym rozumieniu Go-to-Market obejmuje również kanały dotarcia, sposób sprzedaży, model komercyjny i organizację działań rynkowych.

W Unexpected koncentrujemy się przede wszystkim na obszarach, w których spotykają się wiedza o klientach, propozycja wartości i doświadczenie zakupowe.

Podczas diagnozy sprawdzamy między innymi:

  • Czy firma kieruje ofertę do właściwych grup klientów?
  • Czy rozumie ich problemy, potrzeby i kryteria wyboru?
  • Czy propozycja wartości odpowiada na te potrzeby?
  • Czy klienci potrafią zrozumieć, co firma oferuje i czym różni się od alternatyw?
  • Czy strona WWW, treści i proces kontaktu pomagają im podjąć decyzję?
  • Gdzie brakuje danych, a gdzie występują rzeczywiste przesłanki wskazujące na problem?

Diagnoza GTM nie polega na przygotowaniu listy pomysłów na poprawę sprzedaży. Polega na rozpoznaniu, co może ograniczać skuteczność obecnego podejścia i jakie decyzje mają uzasadnienie w dostępnej wiedzy.

Jej wynikiem może być rekomendacja zmiany komunikacji, doprecyzowania ICP, przebudowy części doświadczenia zakupowego albo przeprowadzenia dodatkowych badań. Może się też okazać, że najważniejszy problem leży poza zakresem UX i komunikacji oferty. To również wartościowy wniosek.

Dlaczego problem ze sprzedażą nie zawsze zaczyna się w sprzedaży?

Sprzedaż jest jednym z miejsc, w których ujawniają się konsekwencje wcześniejszych decyzji.

Jeśli firma otrzymuje mało wartościowych zapytań, może zakładać, że potrzebuje lepszej kampanii. Jeśli potencjalni klienci nie podejmują decyzji, może uznać, że handlowcy powinni skuteczniej przekonywać do oferty. Jeśli strona WWW nie generuje oczekiwanej liczby kontaktów, może zdecydować o jej przeprojektowaniu.

Każde z tych działań odpowiada na określony objaw, ale nie wyjaśnia automatycznie jego przyczyny.

Niedopasowana grupa odbiorców: strona przyciąga osoby, które nie mają potrzeb odpowiadających ofercie.

Niejasna propozycja wartości: odbiorcy rozpoznają kategorię usługi, ale nie rozumieją, kiedy warto ją wybrać.

Brak informacji potrzebnych do decyzji: klienci nie potrafią ocenić zakresu współpracy, doświadczenia firmy lub dopasowania rozwiązania.

Trudności w doświadczeniu zakupowym: nawigacja, formularz lub sposób prezentowania usług utrudniają kolejny krok.

Problem leżący poza stroną: oferta może być niedopasowana cenowo albo przegrywać z lepiej dopasowanymi alternatywami.

Dopóki nie sprawdzisz, które wyjaśnienia mają oparcie w danych, wybór działania naprawczego pozostaje hipotezą.

Kiedy warto przeprowadzić diagnozę GTM?

1. Gdy otrzymujesz zapytania od niewłaściwych klientów

Firma może mieć ruch na stronie i regularne zapytania, ale niewiele z nich prowadzi do rozmów z klientami, z którymi rzeczywiście chce współpracować. Sprawdź, czy grupa docelowa jest jasno określona, komunikacja przyciąga właściwych odbiorców, oferta odpowiada wybranemu ICP i kanały pasują do ich zachowań.

2. Gdy klienci nie rozumieją wartości oferty

Firma przedstawia kompetencje, technologie i procesy, lecz potencjalni klienci nadal pytają, co konkretnie otrzymają i dlaczego warto za to zapłacić. Nie zawsze jest to problem copywritingu. Czasami sama propozycja wartości wymaga doprecyzowania.

3. Gdy firma rozważa zmianę strony WWW lub komunikacji

Nowa strona może poprawić prezentację oferty, ale bez zrozumienia problemu można przenieść te same błędy do nowego projektu. Diagnoza pozwala odróżnić trudności architektury informacji i UX od problemów z ICP czy ofertą.

4. Gdy marketing, sprzedaż i zarząd inaczej oceniają problem

Marketing widzi brak zainteresowania, sprzedaż niską jakość zapytań, zarząd słabą komunikację wartości. Wszystkie perspektywy mogą opisywać część rzeczywistości. Diagnoza pozwala porównać dane i oddzielić obserwacje od interpretacji.

5. Gdy planujesz wejście do nowego segmentu rynku

Sprawdź, czy znasz jego potrzeby, alternatywy, proces zakupowy i kryteria wyboru. Jeśli firma dopiero określa zasadniczy kierunek rozwoju lub model biznesowy, potrzebna może być jednak szersza praca strategiczna.

Co właściwie diagnozujemy?

1. Idealny profil klienta - ICP

Czy firma jasno określa, z jakimi klientami chce pracować i dlaczego? Istotne są problemy, sposób podejmowania decyzji, sytuacje zakupowe i dopasowanie do możliwości firmy, nie tylko branża lub rozmiar przedsiębiorstwa.

2. Problemy i potrzeby klientów

Co skłania klienta do szukania rozwiązania? Jakie są jego obawy, kryteria oceny i alternatywy? Trzeba odróżniać deklaracje od sytuacji, w których rzeczywiście powstaje potrzeba zakupu.

3. Propozycja wartości - Value Proposition

Co klient otrzymuje, jakie problemy to rozwiązuje, dlaczego to ważne i jakie dowody potwierdzają obietnicę? Nie wystarczy lista zalet dostawcy.

4. Komunikacja i architektura informacji

Czy klient potrafi samodzielnie zrozumieć ofertę? Sprawdzamy strukturę serwisu, nazwy usług, kolejność informacji, treści i sposób pokazywania dowodów kompetencji.

5. Doświadczenie zakupowe

Jak klient przechodzi od pierwszego kontaktu z firmą do rozmowy lub decyzji? Analizujemy ważne punkty styku, pytania, bariery i momenty niepewności, w zakresie wynikającym z problemu.

Te pięć obszarów jest ze sobą powiązanych. Problem widoczny na stronie może mieć źródło w propozycji wartości, a problem z komunikacją może wynikać z niewłaściwie określonego klienta.

Diagnoza GTM, strategia GTM i audyt marketingowy - czym się różnią?

Diagnoza GTM pomaga zrozumieć obecną sytuację, rozpoznać problemy i zweryfikować hipotezy. Pytanie: co może ograniczać skuteczność podejścia do rynku i co sprawdzić lub zmienić?

Strategia GTM określa pożądany kierunek, grupy odbiorców, ofertę, sposoby dotarcia i organizację działań rynkowych. Pytanie: jak chcemy wejść na rynek lub rozwijać ofertę?

Audyt marketingowy koncentruje się zwykle na kanałach, komunikacji, procesach i wynikach marketingu.

Audyt UX ocenia doświadczenie użytkownika w określonym produkcie lub kanale cyfrowym.

Zakresy mogą się pokrywać, ale nie są to automatycznie te same prace.

Jak przeprowadzić diagnozę GTM w pięciu krokach?

1. Nazwij symptom i decyzję, którą chcesz podjąć

Co odbiega od oczekiwań? Od kiedy? Jakiego produktu lub segmentu dotyczy? Jakie dane to potwierdzają? Jakie decyzje firma rozważa? Zamiast „sprzedaż nie działa”, sformułuj problem, który można zbadać.

2. Sformułuj konkurujące hipotezy

Możliwe, że komunikacja przyciąga niewłaściwych odbiorców, ICP nie rozpoznaje wartości, na stronie brakuje kluczowych informacji, proces kontaktu tworzy bariery albo źródła ruchu są niedopasowane.

Hipoteza „potencjalni klienci nie potrafią ustalić, dla jakich firm przeznaczona jest usługa” jest możliwa do sprawdzenia. „Musimy poprawić stronę” jest już propozycją działania.

Dobra diagnoza nie służy potwierdzeniu ulubionej hipotezy zespołu. Powinna umożliwiać również jej odrzucenie.

3. Zbierz i porównaj dostępne dowody

Sprawdź dane dotyczące zapytań i sprzedaży, profile pozyskiwanych klientów, źródła ruchu, obiekcje handlowe, powody wygranych i przegranych ofert, badania i opinie klientów.

Odróżniaj fakty i obserwacje, interpretacje oraz hipotezy. Dane analityczne nie zawsze mówią dlaczego; opinie zespołu nie zastępują głosu klientów; pojedynczy wywiad nie reprezentuje całego rynku.

4. Sprawdź najważniejsze niewiadome z klientami

Dobierz metody do hipotez. Wywiady IDI pomagają zrozumieć motywacje i kryteria wyboru. Testy użyteczności pokazują, jak odbiorcy radzą sobie ze stroną. Customer Journey Map porządkuje etapy i bariery. Testy komunikacji pokazują rozumienie oferty, a analiza sprzedaży - momenty występowania obiekcji.

Nie trzeba używać wszystkich metod. Wybierz takie, które rzeczywiście pomagają rozstrzygnąć najważniejsze pytania.

5. Sformułuj wnioski, priorytety i rekomendacje

Wskaż problemy o najsilniejszym potwierdzeniu, ich konsekwencje, hipotezy odrzucone, brakujące dane, działania do rozważenia i sposób oceny ich sensu. Nie zawsze uda się wskazać jedną przyczynę. Być może najlepszą rekomendacją będzie dodatkowa weryfikacja przed inwestycją.

Dobra diagnoza GTM ogranicza niepewność potrzebną do podjęcia decyzji. Nie udaje, że potrafi wyeliminować ją całkowicie.

Przykład: firma ma za mało wartościowych zapytań

To fikcyjny przykład dydaktyczny, a nie case study Unexpected.

Firma doradczo-technologiczna pracuje dla średnich i dużych organizacji. Jej strona generuje zapytania, ale wiele dotyczy małych, jednorazowych zleceń. Zarząd rozważa kampanię skierowaną do większych firm.

Wstępna analiza pokazuje, że strona opisuje kompetencje techniczne, ale nie kontekst biznesowy usług; realizacje nie wyjaśniają skali projektów; nazwy usług bywają niejasne; formularz nie określa modelu współpracy. Te przesłanki wymagają dalszego sprawdzenia.

Hipoteza Jak ją zweryfikować? Możliwa decyzja
Strona nie wskazuje, dla jakich firm jest oferta Testy treści z odbiorcami odpowiadającymi ICP Doprecyzowanie komunikacji
Klienci nie rozumieją różnic między usługami Testy użyteczności i rozmowy Zmiana struktury oferty
Brakuje dowodów doświadczenia w złożonych projektach Wywiady o kryteriach wyboru Lepsze przedstawienie realizacji
Źródła ruchu są niedopasowane Analiza kanałów i jakości zapytań Zmiana działań marketingowych

Jeśli dobrze dopasowani klienci trafiają na stronę, ale nie potrafią ocenić specjalizacji firmy, warto najpierw dopracować Value Proposition, strukturę i dowody kompetencji. Jeśli rozumieją ofertę, ale prawie nie trafiają na stronę, potrzebne może być inne działanie.

Ten sam symptom może prowadzić do różnych decyzji.

Co powinno powstać po diagnozie GTM?

1. Obraz obecnej sytuacji

Zwięzły opis problemu i dostępnych danych, z rozdzieleniem obserwacji od interpretacji.

2. Mapa najważniejszych hipotez

Możliwe wyjaśnienia z informacją, które zostały potwierdzone, osłabione lub odrzucone.

3. Kluczowe wnioski z perspektywy klientów

Wiedza o potrzebach, kryteriach wyboru, rozumieniu oferty i barierach zakupowych.

4. Priorytety i możliwe kierunki działania

Rekomendacje oparte na dowodach, w tym ewentualne dalsze badania.

5. Plan dalszej weryfikacji

Co zrobić, kto odpowiada i po czym ocenić rezultat.

Dobra diagnoza nie kończy się na stwierdzeniu, co jest nie tak. Pomaga firmie zdecydować, co zrobić z tą wiedzą.

Cztery częste błędy podczas diagnozowania problemów GTM

1. Mylenie objawu z przyczyną

„Mamy mało zapytań” opisuje wynik, nie powód. Zanim zaproponujesz rozwiązanie, rozważ możliwe wyjaśnienia.

2. Szukanie potwierdzenia wcześniej wybranej decyzji

Jeśli firma już zdecydowała o redesignie albo kampanii, diagnoza może stać się próbą uzasadnienia tej inwestycji. Trzeba dopuścić także wyniki przeczące pierwotnej hipotezie.

3. Opieranie wniosków wyłącznie na opiniach zespołu

Marketing, sprzedaż i zarząd widzą tylko część doświadczenia klientów. Warto skonfrontować obserwacje z odbiorcami.

4. Kończenie diagnozy listą działań bez priorytetów

Lista kilkudziesięciu pomysłów nie mówi, od czego zacząć. Uwzględnij znaczenie problemu, jakość dowodów, koszt i ryzyko.

Jak ocenić, czy diagnoza GTM była wartościowa?

Sprawdź, czy potraficie precyzyjniej opisać problem, oddzielić objawy od przyczyn, wskazać hipotezy poparte dowodami, nazwać niewiadome, wybrać decyzje oraz odrzucić działania bez uzasadnienia.

Diagnoza sama w sobie nie zwiększa sprzedaży. Jej wartość polega na poprawie jakości decyzji, a nie obietnicy określonego wyniku.

Lista kontrolna: czy twoja firma potrzebuje diagnozy GTM?

Najczęstsze pytania

Co oznacza GTM?

Go-to-Market: sposób, w jaki firma wprowadza ofertę na rynek i dociera do klientów, uwzględniający grupy odbiorców, propozycję wartości, kanały, sprzedaż i doświadczenie zakupowe.

Czy diagnoza GTM jest tym samym co strategia GTM?

Nie. Diagnoza rozpoznaje sytuację i problemy, strategia ustala kierunek działań rynkowych.

Czy diagnoza GTM jest tylko dla firm, które mają problem ze sprzedażą?

Nie. Może pomóc także przed zmianą pozycjonowania, wejściem do segmentu lub większą inwestycją w ofertę.

Czym diagnoza GTM różni się od audytu strony WWW?

Audyt strony dotyczy kanału cyfrowego. Diagnoza GTM uwzględnia również powiązania z ICP, Value Proposition i doświadczeniem zakupowym.

Czy do diagnozy GTM potrzebne są badania klientów?

Nie zawsze od razu. Warto zacząć od danych istniejących; nowe badania są potrzebne, gdy kluczowe hipotezy tego wymagają.

Czy diagnoza GTM może wykazać, że problem nie dotyczy UX?

Tak. Wyniki mogą wskazywać na kanały dotarcia, proces sprzedaży, cenę lub samą ofertę.

Jak długo trwa diagnoza GTM?

Zależy od zakresu, jakości dostępnych danych i liczby hipotez do sprawdzenia.

Co jeśli diagnoza nie wskaże jednej głównej przyczyny?

To możliwy wynik. Problemy mogą mieć kilka przyczyn, a stopień pewności wniosków należy wyraźnie oznaczyć.

Czy diagnoza GTM gwarantuje poprawę konwersji lub sprzedaży?

Nie. Pomaga ograniczać niepewność i wybrać uzasadniony kierunek; wyniki zależą od oferty, wdrożenia i warunków rynkowych.

Spis treści
Następny krok

Nie wiesz, co naprawdę ogranicza skuteczność twojej oferty?

Zanim zdecydujesz się na nową stronę, zmianę komunikacji lub kolejny projekt, warto sprawdzić, gdzie rzeczywiście pojawia się problem.

Pomożemy uporządkować hipotezy, wskazać brakujące informacje i ustalić, co warto zweryfikować przed wyborem następnego kroku.

Porozmawiajmy ↗